Żałoba – naturalny proces

 

Cierpienie, jakiego doświadczamy, gdy umiera bliska nam osoba jest absolutnie normalną reakcją. Odchodzi ktoś, kto do tej pory był bliski, ważny, kto zaspokajał nasze potrzeby – być może opiekował się i wspierał, może dawał radość albo po prostu potrafił słuchać i być blisko. W naturalny sposób budzi to ogromnie dużo emocji, często ze sobą sprzecznych. Dlatego po śmierci bliskiej osoby możemy czuć nie tylko smutek i rozpacz, ale także złość, irytację, żal, zawód, rozczarowanie, niedowierzanie, ulgę, a nawet radość. Nasze uczucia mogą się zmieniać z dnia na dzień, z godziny na godzinę a nawet z minuty na minutę. “Głupawka” może być przeplatana płaczem i nie dającym się utulić smutkiem i żalem. Rozpacz może towarzyszyć złości i poczuciu totalnego zagubienia.

Psychologia Warszawa

Nawet jeśli z jakiegoś powodu, nie utrzymywaliśmy bliskich kontaktów w ostatnim okresie, śmierć bliskiej nam osoby wywołuje intensywne emocje. Gdy ktoś umiera, jakiś rozdział zostaje zamknięty – nie będzie już możliwości pogodzenia się, odnowienia przyjaźni, wyjaśnienia wątpliwości. Nie zadamy pytań, których nie odważyliśmy się zadać wcześniej. Nie naprawimy krzywd wyrządzonych w przeszłości, ani też nie doświadczymy zadośćuczynienia, jeśli to my zostaliśmy skrzywdzeni. Śmierć jest jednym z niewielu zdarzeń nieodwracalnych. Jedyne, co nam pozostaje po niej, to zamykanie spraw poprzez działania symboliczne, odpowiedzi na pytania będące domysłami i wyobrażeniami, praca nad tym, co wewnątrz nas, bez możliwości skonfrontowania się z realną osobą.

 

Dodatkowo śmierć osoby bliskiej konfrontuje nas z naszą śmiertelnością – umierający rodzice pokazują, że „nie ma już nikogo” między nami a śmiercią, przyjaciel ginący w wypadku uświadamia, jak kruche jest nasze własne życie.

Takie zdarzenia skłaniają do refleksji, która nierzadko wpływa na zmianę naszego postępowania – skłania do zwolnienia tempa życia, rozważań nad wartościami, którym hołdujemy, podjęcia decyzji, które wcześniej latami odwlekaliśmy.

 

Nasze reakcje mogą być szczególnie silne wtedy, gdy ktoś umiera zupełnie nieoczekiwanie – w wyniku wypadku, katastrofy, zbrodni. Proces żałoby może być wtedy zintensyfikowany. Do emocji w naturalny sposób związanych z utratą bliskiej osoby i relacji z nią dochodzą reakcje na szok – dezorientacja, zagubienie, zaprzeczanie, niedowierzanie. Dodatkowo zwykle borykamy się także z wieloma problemami praktycznymi, na które nie byliśmy w żaden sposób przygotowani. Gdy ktoś umiera nagle, w dobrym zdrowiu i w pełni sił, na ogół nie istnieją „plany awaryjne” na wypadek jego śmierci – rodzina może stracić głównego żywiciela, dzieci – podstawowego opiekuna, rodzice – tracą marzenia związane z przyszłością (rolą dziadków, przedłużeniem swojego istnienia w kolejnych pokoleniach).

Kiedy żałoba wymaga pomocy psychologa lub psychoterapeuty?

Na ogół żałoba nie wymaga pomocy żadnego specjalisty. Jej przeżywanie różni się w zależności od sytuacji i osoby, której żałoba dotyczy, ale najczęściej jest tak, że po początkowym szczególnie trudnym okresie, wszystko powoli wraca do stanu stabilnego, dobrego funkcjonowania. Oczywiście nikt nie jest w stanie przywrócić nam bliskiej osoby, jeśli ta umarła, cierpienie związane z jej brakiem może trwać latami albo nawet do końca naszego życia, niemniej na ogół udaje nam się sprawić, że życie toczy się dalej. Emocje stopniowo tracą na swojej intensywności, uspokajamy się i wyciszamy, choć wspomnienie tego, kto umarł, długo jeszcze będzie wywoływać ból. Zaczynamy na powrót sprawnie funkcjonować – pracować, uczyć się, zajmować domem, prowadzić interesy, planować wakacje. Znajdujemy sposoby na to, by do pewnego stopnia „wypełnić lukę” po tym, kto odszedł – znajdujemy wsparcie, budujemy nowe relacje, uczymy się nowych umiejętności.

Jednocześnie w niektórych przypadkach żałoba może wymagać wsparcia specjalisty – psychologa, psychoterapeuty lub psychiatry. Dzieje się tak wtedy, gdy osoba przeżywająca żałobę nie jest w stanie samodzielnie oraz z pomocą dostępnych jej zasobów (bliskich osób, dostępnych możliwości, zasobów materialnych) poradzić sobie ze śmiercią osoby bliskiej. Problemy mogą wystąpić na początku procesu, wkrótce po śmierci bliskiej nam osoby, jeśli żałoba przeżywana jest tak intensywnie, że zagrożone jest bezpieczeństwo danej osoby albo jej bliskich – na przykład matka, która została wdową, nie jest w stanie opiekować się dziećmi albo też gdy parter osoby, która zginęła gwałtowną śmiercią, ma myśli samobójcze.

 

Może być też tak, że problemy w przejściu przez naturalny proces żałoby są widoczne dopiero po dłuższym czasie: na przykład wtedy, gdy życie owdowiałego mężczyzny latami koncentruje się jedynie na dbaniu o grób żony i odwiedzaniu jej na cmentarzu, podczas gdy ważne niegdyś dzieci i wnuki oraz liczne zainteresowania schodzą na dalszy plan.

Psycholog terapeuta

Albo też wtedy, gdy mimo upływu czasu i podejmowanych prób powrotu do dobrego funkcjonowania, nie jesteśmy w stanie tego zrobić – wspomnienia o zmarłej bliskiej osobie utrudniają pracę, dezorganizują naukę, destrukcyjnie wpływają na inne relacje etc. W takich sytuacjach wskazana jest konsultacja z psychologiem lub psychoterapeutą oraz podjęcie pracy psychologicznej nad trudnościami, z którymi się borykamy.

Początkiem terapii osób w żałobie jest zawsze konsultacja psychologiczna, która umożliwia rozpoznanie problemu. Po niej, jeśli jest to wskazane, psycholog lub psychoterapeuta zaproponuje Ci dalszą pracę w formie pomocy psychologicznej lub psychoterapii indywidualnej, obejmującą zwykle:

 

  • pracę nad emocjami i myślami towarzyszącymi śmierci osoby bliskiej,
  • pracę nad motywacją do wyjścia z żałoby,
  • pracę nad zasobami do radzenia sobie,
  • rozmowę o znaczeniu nadawanym śmierci,
  • a także rozważania filozoficzno-egzystencjalne (jeśli będziesz tego potrzebować).

 

Niekiedy, w szczególnych przypadkach, psycholog może proponować także konsultacje z lekarzem psychiatrą i skorzystanie z pomocy farmakologicznej.

konsultacja

indywidualna

150

koszt

wizyty

50

min.

czas

trwania

Umów się na wizytę

Jeżeli potrzebujesz pomocy psychologicznej, skontaktuj się ze mną już teraz.